In 2008 heeft dr. Patrick Lens voor onze leerstoel aan de VU de cursus gegeven Christelijke mystiek en Charismatische Theologie. Zijn tekst is nu gepubliceerd op www.stucom.nl onder de nummers 0267 (overzicht), 0266, 0265, 0264 en 0263.
In deze cursus ging hij op zoek naar een charismatische interpretatie van de christelijke mystiek. Vragen die hierbij aan bod kwamen waren:
- Kunnen we ons nog een beeld vormen hoe de charismata gefunctioneerd hebben?
- Biedt de huidige beleving van de charismata voldoende grond om te begrijpen wat de Bijbel bedoelt?
- Kunnen we in de rijke geschiedenis van de christelijk mystiek elementen vinden die ons hierbij kunnen helpen?
- Zijn bepaalde aspecten van de mystieke beleving “charismatisch” te noemen?
- Hoe staat het met de verhouding tussen “charismatische ervaring” en “mystiek”?
Mystieke “schaal van Richter”
Patrick Lens definieerde de begrippen, spiritualiteit, christelijke spiritualiteit, christelijk mensbeeld, mystiek, contemplatie en charismatische theologie. Hij gaf een uitvoerig overzicht van de geschiedenis van de christelijke mystiek en komt tot enkele conclusies. Hij schrijft:
'Behoren de charismata tot de mystieke orde? Vanuit de klassieke katholieke traditie zou men eerder geneigd zijn te beklemtonen dat natuur en genade elkaar veronderstellen en samengaan, en dat je beiden nooit helemaal van elkaar mag scheiden. We zouden een soort mystieke “schaal van Richter” kunnen ontwerpen: de charismata staan ergens in het midden; zij zijn gaven van God, maar schakelen het menselijke niet uit. Soms geeft dit moeilijkheden. Onderscheiden is dan niet altijd even evident. Maar communiceert God niet via het menselijke?
Charismata demythologiseren
Wij pleiten hier om de charismata en hun werking in zekere zin een beetje te demythologiseren. Een charisma is geen meteorietinslag. God begenadigt de menselijke natuur en nodigt uit tot verdere groei. In die zin zijn charismata niet noodzakelijk uitdrukkingen van een heilig menselijk leven. Ze nodigen er wel toe uit en bepalen mee de kwaliteit van hun functioneren, zonder dat ze hiermee hun vruchtbaarheid verliezen.
Het handelen van God
Maar bij een mystieke ervaring schuift het “epicentrum” meer op naar het handelen van God en naar de “ontbloting” van de menselijke geest. Mystieke begenadiging begint vanuit een diepe crisis waarbij alles in vraag gesteld wordt, maar waarbij de gelovige mens loskomt van zijn eigen fundamenten en nu alles in de weegschaal legt voor God. Mystiek heeft te maken met overgave - voorbij lichaam en zinnen - aan het handelen van God. Maar dit kan alleen maar als de mens zichzelf leert verliezen en leert loskomen van de zonde in zijn leven.'
De nu op internet gepubliceerde tekst van Lens biedt een schat aan informatie. Misschien wordt deze tekst nog verder bijgeschaafd en aangevuld door hem. Het complete overzicht van de inhoud staat op www.stucom.nl onder nummer 0267.